Czym jest reklama wprowadzająca w błąd i jak ją rozpoznać?

Na wstępie wyjaśnijmy, co należy rozumieć pod pojęciem „reklamy”, które zostało przyjęte na szczeblu europejskim, a nie tylko w poszczególnych krajach. Reklama to każda forma komunikacji związana z handlem, rzemiosłem lub wolnym zawodem, której celem jest promowanie sprzedaży towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań. Natomiast reklama wprowadzająca w błąd to taka, która w jakikolwiek sposób, w tym poprzez sposób jej prezentacji, wprowadza w błąd lub może wprowadzić w błąd osoby, do których jest skierowana lub do których dociera, a tym samym może wpłynąć na ich zachowania gospodarcze, lub z tych powodów powoduje lub może spowodować szkodę dla konkurenta.

Aby uznać reklamę za wprowadzającą w błąd, należy wziąć pod uwagę cechy reklamowanych towarów i usług, takie jak dostępność, rodzaj, sposób wytworzenia, skład, sposób i data ich produkcji (w przypadku towarów) lub wykonania (w przypadku usług), przydatność do użytku, a także sposoby ich użytkowania, ilość, pochodzenie geograficzne i handlowe, wyniki, jakich można oczekiwać po ich użyciu, w tym istotne cechy testów lub prób przeprowadzonych na towarach lub usługach. Ponadto należy uwzględnić cenę lub sposób jej ustalania oraz warunki dostawy towarów i świadczenia usług. Przy ocenie, czy reklama jest wprowadzająca w błąd, należy również uwzględnić informacje i dane dotyczące reklamodawcy lub podmiotu realizującego reklamę, takie jak nazwa lub firma, adres lub siedziba, siedziba statutowa, aktywa, prawa własności przemysłowej i intelektualnej, otrzymane nagrody lub wyróżnienia.

Jako przykład reklamy wprowadzającej w błąd można wskazać stosowanie stopni najwyższych i porównań, takich jak „bardziej-”, „najbardziej-”, „top”, „mega”, „super”, „giga”, a także obecność pewnych wewnętrznych i zewnętrznych porównań produktów i usług. Bardzo często spotykamy się z tym na ekranach telewizorów w reklamach produktów spożywczych, kosmetyków, akcesoriów, leków, usług finansowych i innych.

Reklama wprowadzająca w błąd stanowi formę nieuczciwej konkurencji i jako taka została zakazana przez ustawodawcę, ponieważ może mieć negatywny wpływ na relacje między konkurentami na rynku oraz z dużym prawdopodobieństwem wywierać niekorzystny wpływ ekonomiczny na konsumenta. Oznacza to, że reklama musi wywierać taki wpływ, który kształtuje zachowania ekonomiczne osób występujących w roli konsumentów i skłania je do zakupu danego produktu lub skorzystania z danej usługi. Istnieje jednak jeszcze jedna możliwa konsekwencja takiego oddziaływania reklamy, a mianowicie wywarcie wpływu na danego konsumenta w taki sposób, że powstrzyma się on od zakupu towarów lub skorzystania z usług innej osoby/firmy będącej konkurentem. Możliwość wprowadzenia w błąd podlega jednak analizie i ocenie z perspektywy przeciętnego konsumenta, którego można zdefiniować jako osobę stosunkowo dobrze poinformowaną, spostrzegawczą i ostrożną. Przyjmuje się, że dostępność danego produktu ma również znaczenie przy definiowaniu danej reklamy jako wprowadzającej w błąd. Ta ostatnia występuje na przykład bardzo często w sklepach internetowych sprzedających odzież i akcesoria.

Podsumowując, można stwierdzić, że reklama wprowadzająca w błąd nie jest zwykłą sumą komunikatów i faktów, pozbawionych wzajemnych powiązań i odizolowanych od siebie, lecz stanowi całościowy przekaz, którego celem jest wywarcie wpływu na zachowania ekonomiczne konsumenta. Z pewnością warto więc, aby koncepcja reklamowa była bardzo dobrze przemyślana i przeanalizowana w kontekście szybko rozwijającego się współczesnego świata i postępu technologicznego, a bogata różnorodność towarów i usług dostępnych obecnie na rynku w rzeczywistości niesie ze sobą ryzyko wprowadzenia nas, konsumentów, w błąd.

Informacje te nie stanowią opinii prawnej ani porady prawnej dotyczącej konkretnej sytuacji, konkretnego podmiotu lub konkretnej sprawy, ani nie mają charakteru wyczerpującego. W przypadku konkretnych pytań lub potrzeby uzyskania porady prawnej należy zwrócić się do prawnika lub notariusza.